حجت الاسلام رسول چگینی از اساتید حوزه در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به سالگرد شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی اظهار داشت: رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانات متعدد خود، شهید حاج قاسم سلیمانی را نه صرفاً یک فرمانده نظامی، بلکه یک الگوی جامع انسانی و دینی معرفی کردهاند.
وی افزود: تأکید معظم له بر تعبیر «مکتب سلیمانی» ناظر به مجموعهای از معیارهای رفتاری، اخلاقی و ایمانی پایدار است که قابلیت الگو شدن در سطح فردی و اجتماعی را دارد.
۱. اخلاص و عبودیت محوری
مدیر گروه تطبیقی پژوهشکده امامت قم یادآور گردید: راز محبوبیت سردار سرافراز حاج قاسم سلیمانی در اخلاص اوست. رهبر انقلاب اسلامی بارها و بارها، او را با صفت «اخلاص» معرفی کردهاند. به عنوان نمونه در دیدار با خانواده سردار فرمودند: «میبینید مردم چه کار دارند می کنند برای حاج قاسم؛ این برای شما تسلّا است ... بدانید که مردم قدر پدر شما را دانستند و این ناشی از اخلاص است؛ این اخلاص است. اگر اخلاص نباشد، این جور دلهای مردم متوجّه نمی شود؛ دلها دست خدا است؛ این که دلها این جور همه متوجّه می شوند، نشاندهندهی این است که یک اخلاص بزرگی در آن مرد وجود داشت.»
وی افزود: این اخلاص، زیربنای شخصیت و رفتار سردار بود و کنشهای او را از هرگونه خودنمایی و انگیزههای غیرالهی دور میساخت. این اخلاص، نه یک حالت درونی صرف، بلکه مبنای کنش اجتماعی و تصمیمهای راهبردی او بود. زندگی حاج قاسم، مصداق عینی این تعریف از اخلاص بود؛ چه در میدان نبرد و چه در گمنامی پس از آن. رهبر انقلاب نیز قدرشناسی مردم از حاج قاسم در تشییع جنازه ایشان را از ثمرات اخلاص این شهید بزرگوار دانستند و فرمودند: «مردم قدر سردار شهید قاسم سلیمانی را دانستند و این ناشی از اخلاص است. یک اخلاص بزرگی در آن مرد وجود داشت.»
2. شجاعت همراه با عقلانیت و تدبیر
حجت الاسلام رسول چگینی تصریح کرد: از منظر رهبر انقلاب مدّ ظلّه، شجاعت شهید سلیمانی هرگز هیجانی و فاقد محاسبه نبود؛ بلکه شجاعتی عقلانی و مبتنی بر تدبیر به شمار میرفت. ایشان در دیدار با مردم قم، به این ویژگی حاج قاسم اشاره کرده اند: «شهید سلیمانی، هم شجاع بود، هم با تدبیر بود؛ صِرف شجاعت نبود؛ بعضیها شجاعت دارند امّا تدبیر و عقل لازم برای به کار بردن این شجاعت را ندارند. بعضیها اهل تدبیرند، امّا اهل اقدام و عمل نیستند، دل و جگر کار را ندارند. این شهید عزیزِ ما هم دل و جگر داشت؛ به دهان خطر می رفت و ابا نداشت.»
3. ولایتمداری و تبعیت عملی از رهبری
کارشناس امور دینی بیان کرد: یکی از شاخصترین ویژگیهای سردار سلیمانی از نگاه رهبر انقلاب مدّ ظلّه، ولایتپذیری صادقانه و بیتکلف او بود. این ویژگی ایشان را باید در سخنان خود حاج قاسم یافت. شهید سلیمانی در وصیت نامه خود می نویسد: «برادران و خواهرانم! جهان اسلام پیوسته نیازمند رهبری است؛ رهبری متصل و منصوب شرعی و فقهی معصوم. خوب می دانید منزّه ترین عالِم دین که جهان را تکان داد اسلام را احیا کرد، یعنی خمینی بزرگ و پاک ما، ولایت فقیه را تنها نسخه نجات بخش این امت قرار داد؛ لذا چه شما که به عنوان شیعه به آن اعتقاد دینی دارید و چه شما به عنوان سنّی اعتقاد عقلی دارید، بدانید [باید] به دور از هرگونه اختلاف، برای نجات اسلام خیمه ولایت را رها نکنید. خیمه، خیمه رسول الله (ص) است. اساس دشمنی جهان با جمهوری اسلامی، آتش زدن و ویران کردن این خیمه است، دور آن بچرخید. والله والله والله این خیمه اگر آسیب دید، بیت الله الحرام و مدینه حرم رسول الله (ص) و نجف، کربلا، کاظمین، سامرا و مشهد باقی نمی ماند؛ قرآن آسیب می بیند.»
وی در ادامه بیان کرد: در این چارچوب، ولایتمداری برای حاج قاسم یک شعار سیاسی نبود، بلکه معیار تشخیص تکلیف و جهتدهنده رفتار اجتماعی و جهادی او محسوب میشد.
4. تواضع، مردمداری و اخلاق اجتماعی
حجت الاسلام رسول چگینی تأکید کرد: از دیگر ویژگی های شهید سلیمانی، تواضع و مردمداری ایشان بود. این ویژگی اخلاقی، کاملاً منطبق با توصیف قرآنی بندگان خاص خداست: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْنًا» (فرقان: ۶۳). پیامبر اکرم (ص) نیز میفرمایند: «مَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَهُ اللَّهُ». محبوبیت گسترده و فراملی سردار سلیمانی را باید نتیجه همین اخلاق اجتماعی، صداقت و فروتنی دانست.
وی افزود: مهدی ایرانمنش، رئیس دفتر سردار سلیمانی با تاکید بر اینکه تواضع و فروتنی حاج قاسم بینظیر بود، می گوید: «شهید سلیمانی در هر موقعیتی که پیدا میکردند به دیدار خانواده شهدا میرفت و همیشه در کنار محرومین بود و به کارکنان خود توجه داشت و به مشکلات آنها رسیدگی می کرد.»
استاد حوزه و دانشگاه گفت: بر اساس مجموعه این ویژگیها، رهبر معظم انقلاب از تعبیر «مکتب سلیمانی» استفاده کردند تا نشان دهند که حاج قاسم صرفاً یک شخصیت تاریخی یا نظامی نیست، بلکه حامل یک الگوی پایدار تربیتی و رفتاری است. ایشان در سخنرانی 27 دی ۱۳۹۸ تصریح کردند که شهید سلیمانی یک مکتب است و راه و روش او باید الگو قرار گیرد، نه اینکه صرفاً نامش تکرار شود. مکتب سلیمانی یعنی اخلاص در نیت، عقلانیت در تصمیم، ولایتمداری در عمل، اخلاق در رفتار و مجاهدت مستمر در مسیر حق؛ الگویی که ظرفیت امتسازی و تداوم تاریخی دارد.
علت حضور در عراق و سوریه چه بود؟
مدیر گروه امامت تطبیقی پژوهشکده امامت تصریح کرد: تحلیل حضور سردار شهید حاج قاسم سلیمانی در عراق و سوریه، بدون توجه به منظومه فکری و دینی او، تحلیلی ناقص خواهد بود. این حضور نه از جنس مداخلهجویی سیاسی و نه صرفاً یک مأموریت نظامی متعارف بود، بلکه ریشه در فهم دینی از مسئولیت، تکلیفمحوری و دفاع از امت اسلامی داشت. سردار سلیمانی، بر اساس منطق قرآنی جهاد و نصرت مظلوم، حضور در میدانهای مقاومت منطقه را بخشی از وظیفه شرعی و انسانی خود میدانست؛ وظیفهای که با تشخیص دقیق شرایط، تهدیدها و اولویتها همراه بود. از این رو، بررسی علت حضور او در عراق و سوریه، باید در چارچوب دفاع از اسلام، امنیت امت و مقابله با پروژههای سلطه صورت گیرد، نه صرفاً در قالب معادلات سیاسی روز.
1- دفاع از امت اسلامی و مقابله با تهدید فراگیر تکفیری
استاد حوزه علمیه قم افزود: نخستین و بنیادیترین علت حضور سردار سلیمانی در عراق و سوریه، دفاع از امت اسلامی در برابر تهدید سازمانیافته جریانهای تکفیری بود. ظهور داعش، نه یک بحران داخلی محدود، بلکه خطری جدی برای جان مسلمانان، هویت اسلامی و ثبات کل منطقه به شمار میرفت. قرآن کریم صراحتاً مسلمانان را به دفاع از مظلومان فرا میخواند: «وَ ما لَکُمْ لا تُقاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِینَ» (نساء: ۷۵) از این رو می توان گفت حضور حاج قاسم، پاسخی عملی به این فرمان الهی بود؛ حضوری که با هدف متوقفسازی خشونت کور و نجات ملتها از سلطه تروریسم صورت گرفت.
2- پاسداری از حریم اسلام و اماکن مقدس
وی تأکید کرد: یکی دیگر از انگیزههای اساسی سردار سلیمانی، دفاع از مقدسات اسلامی و حرمهای اهلبیت (ع) بود؛ مقدساتی که بهطور مستقیم از سوی جریانهای تکفیری تهدید میشدند. از منظر دینی، دفاع از حریم دین و شعائر الهی جایگاهی رفیع دارد؛ چنانکه قرآن میفرماید: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ» (حج: ۳۲). در این چارچوب، حضور سردار سلیمانی نه اقدامی احساسی، بلکه تجلی تقوای اجتماعی و مسئولیت دینی در برابر هتک مقدسات بود.
3- دفاع پیشدستانه از امنیت جهان اسلام و ایران
حجت الاسلام چگینی تصریح کرد: از منظر راهبردی نیز حضور سردار سلیمانی در عراق و سوریه، مصداق روشن دفاع پیشدستانه مشروع بود. رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کردهاند که اگر با داعش در آنسوی مرزها مقابله نمیشد، ناامنی به داخل ایران و دیگر کشورهای اسلامی سرایت میکرد. این منطق، ریشه در قاعده عقلایی و دینی «دفع افسد به فاسد» دارد و با آیه شریفه «وَ أَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّة» (انفال: ۶۰) همخوانی دارد؛ آمادگی و اقدام بهموقع برای دفع تهدید، پیش از آنکه فراگیر شود.
4- انجام تکلیف شرعی و مسئولیت فراملی مؤمنانه
وی تأکید کرد: حاج قاسم سلیمانی، حضور خود در عراق و سوریه را نه یک مأموریت اداری، بلکه تکلیف شرعی و الهی میدانست. این نگاه، ریشه در روایتی معروف از پیامبر اکرم(ص) دارد که میفرمایند: «مَنْ أَصْبَحَ وَ لَا یَهْتَمُّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِینَ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ». بر اساس این منطق، مرزهای جغرافیایی، مسئولیت دینی مؤمن را محدود نمیکند و سردار سلیمانی خود را در برابر سرنوشت مسلمانان منطقه مسئول میدانست.
5- مقابله با پروژه سلطه و صیانت از استقلال ملتها
کارشناس امور دینی اظهار داشت: حضور سردار سلیمانی در عراق و سوریه، بخشی از مقابله کلان با پروژه سلطهطلبی استکبار جهانی در منطقه بود؛ پروژهای که از طریق تروریسم نیابتی دنبال میشد. قرآن کریم درباره این منازعه تمدنی میفرماید: «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» (نساء: ۱۴۱). حضور حاج قاسم، تلاشی عملی برای تحقق این اصل قرآنی و جلوگیری از سیطره ظالمان بر سرنوشت ملتهای مسلمان بود.
چرا سردار سلیمانی را شخصیتی جهانی می دانیم
جهانی بودن شخصیت سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، صرفاً به گستره شهرت یا بازتاب رسانهای او محدود نمیشود، بلکه ریشه در ماهیت فراملی اندیشه، کنش و پیام او دارد. حاج قاسم به نماد مقاومت در برابر ظلم، دفاع از کرامت انسانی و مقابله با تروریسم سازمانیافته تبدیل شد؛ مفاهیمی که محدود به جغرافیا، قومیت یا مذهب خاصی نیستند. از این رو، تحلیل جهانی بودن او باید بر مبنای منطق دینیِ عدالتخواهی و مسئولیت انسانی صورت گیرد.
جهانی بودن مسئلهای که برای آن ایستاد
وی افزود: یکی از دلایل اصلی جهانی شدن سردار سلیمانی، جهانی بودن مسئلهای است که برای آن مبارزه کرد. او در برابر پدیدههایی ایستاد که تهدیدی مشترک برای همه ملتها محسوب میشدند؛ از جمله تروریسم تکفیری، خشونت سازمانیافته و سلطهطلبی قدرتهای بزرگ. قرآن کریم مبارزه با ظلم را مأموریتی فراگیر معرفی میکند: «وَ قَاتِلُوهُمْ حَتَّی لَا تَکُونَ فِتْنَةٌ» (بقره: ۱۹۳). از این منظر، ایستادگی حاج قاسم، صرفاً دفاع از یک کشور نبود، بلکه دفاع از اصل امنیت و عدالت انسانی بود.
فراملی بودن هویت مقاومت از منظر دینی
استاد حوزه بیان کرد: در منطق اسلامی، حق و باطل مرز جغرافیایی ندارد. قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً» (انبیاء: ۹۲). حاج قاسم سلیمانی نیز خود را متعلق به یک ملت خاص نمیدانست، بلکه در چارچوب «امت اسلامی» و حتی فراتر از آن، در چارچوب دفاع از مظلومان تعریف میکرد. همین نگاه فراملی، او را به شخصیتی اثرگذار در میان ملتها و جریانهای مختلف تبدیل کرد.
الگوشدن اخلاقی و معنوی در سطح جهانی
وی عنوان داشت: جهانی شدن سردار سلیمانی، تنها محصول قدرت نظامی نبود، بلکه بیش از آن، ریشه در جاذبه اخلاقی و معنوی شخصیت او داشت. قرآن کریم درباره اثرگذاری اخلاقی میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا» (صف: ۴). تواضع، اخلاص، صداقت و وفاداری حاج قاسم، باعث شد که حتی غیرمسلمانان نیز او را بهعنوان نماد شرافت و پایبندی اخلاقی بشناسند. در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ». سردار سلیمانی، در میدان عمل، این مکارم اخلاقی را جهانی کرد.
تأثیرگذاری فراتر از مرزها و پس از شهادت
حجت الاسلام چگینی خاطرنشان کرد: یکی دیگر از شاخصههای جهانی بودن حاج قاسم، تداوم اثرگذاری او حتی پس از شهادت است. قرآن کریم درباره حیات و تأثیر شهدا میفرماید: «وَ لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاءٌ عِندَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ» (آلعمران: ۱۶۹).
وی افزود: مراسم تشییع میلیونی در کشورهای مختلف و واکنشهای گسترده جهانی، نشان داد که پیام او زنده و فراتر از مرزهای سیاسی است. این استمرار تأثیر، یکی از مهمترین نشانههای جهانی شدن یک شخصیت است.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: شهید حاج قاسم سلیمانی را نمیتوان صرفاً در چارچوب یک فرمانده نظامی یا یک کنشگر سیاسی تحلیل کرد. آنچه از او شخصیتی ماندگار، الهامبخش و فراملی ساخت، ترکیب کمنظیر ایمان، عقلانیت، اخلاق و مجاهدت در میدان عمل بود. بر اساس بیانات رهبر معظم انقلاب، سردار سلیمانی حامل «مکتب»ی است که در آن اخلاص، ولایتمداری، تدبیر عقلانی، تواضع اجتماعی و مسئولیتپذیری نسبت به سرنوشت امت اسلامی درهم تنیده شده است.
وی تأکید کرد: حضور او در عراق و سوریه نیز نه از سر مداخلهجویی، بلکه بر پایه تکلیف شرعی، دفاع از مظلومان، صیانت از امنیت جهان اسلام و مقابله با پروژههای سلطهگرانه صورت گرفت؛ حضوری که ثمره آن، مهار تروریسم تکفیری و حفظ کرامت ملتها بود. از همین رو، سردار سلیمانی به شخصیتی جهانی بدل شد؛ شخصیتی که پیام او، یعنی مقاومت در برابر ظلم و وفاداری به ارزشهای انسانی، فراتر از مرزهای جغرافیایی و هویتی شنیده شد.
حجت الاسلام رسول چگینی اظهار داشت: در یک جمعبندی نهایی میتوان گفت مکتب سلیمانی، مکتب «عمل صالح در مقیاس تمدنی» است؛ الگویی که نشان میدهد دینداریِ اصیل، نه انزوا، بلکه حضور مسئولانه، اخلاقی و آگاهانه در صحنههای سرنوشتساز تاریخ را اقتضا میکند.
نظر شما